Pomoc dla frankowiczów – na czym polega, ile kosztuje i co z już spłaconym kredytem CHF?

Pomoc dla frankowiczów to dziś przede wszystkim bezpłatna analiza umowy, wyliczenie roszczenia i poprowadzenie sprawy przeciwko bankowi – o unieważnienie umowy albo o zwrot nadpłaconych rat – przez wyspecjalizowaną kancelarię frankową. Po wyroku TSUE w sprawie Dziubak (C-260/18) i uchwale pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r. (III CZP 25/22) kredytobiorcy wygrywają zdecydowaną większość spraw, a pomoc przysługuje zarówno osobom, które nadal spłacają kredyt w CHF, jak i tym, które spłaciły go w całości – nawet 10 czy 15 lat temu. Poniżej wyjaśniamy, na czym polega pomoc prawna dla frankowiczów, gdzie jej szukać, ile kosztuje i czego oczekiwać od rzetelnej kancelarii.

Pomoc dla frankowiczów – na czym polega w praktyce?

Pod hasłem „pomoc frankowiczom” kryją się bardzo różne usługi: od bezpłatnych porad instytucji publicznych, przez analizę umowy i negocjacje ugody, po pełne zastępstwo procesowe przed sądem. Rzetelna pomoc prawna dla frankowiczów składa się zwykle z pięciu etapów, które następują po sobie w logicznej kolejności.

1. Analiza umowy kredytowej. Prawnik sprawdza, czy umowa zawiera klauzule przeliczeniowe (indeksacyjne lub denominacyjne) uznawane w orzecznictwie za niedozwolone, kto był stroną umowy i czy kredytobiorca miał status konsumenta. Na tym etapie rozstrzyga się, czy sprawa w ogóle nadaje się do sądu.
2. Wyliczenie roszczenia. Na podstawie zaświadczenia z banku o historii spłaty wylicza się sumę wszystkich wpłat (raty, prowizje, ubezpieczenia, opłaty) i porównuje ją z wypłaconym kapitałem. Różnica plus odsetki ustawowe za opóźnienie to kwota, o którą toczy się spór.
3. Wezwanie banku do zapłaty i reklamacja. Formalne wezwanie przerywa dyskusję o tym, kiedy konsument „dowiedział się” o wadliwości umowy, i uruchamia bieg odsetek. Często w odpowiedzi bank składa propozycję ugody.
4. Pozew i postępowanie sądowe. Pozew o ustalenie nieważności umowy i zapłatę składa się do sądu okręgowego – od 2023 r. konsument może wybrać sąd właściwy dla swojego miejsca zamieszkania. Kancelaria prowadzi sprawę w obu instancjach.
5. Rozliczenie z bankiem. Po prawomocnym wyroku następuje wzajemny zwrot świadczeń: bank oddaje wszystko, co pobrał ponad kapitał, wraz z odsetkami; kredytobiorca zwraca wyłącznie nominalnie wypłaconą kwotę (jeśli jeszcze jej nie spłacił) i wykreśla hipotekę.

Każdy z tych etapów wymaga innych kompetencji – od znajomości orzecznictwa TSUE po umiejętność czytania historii spłaty. Dlatego pomoc dla frankowiczów najlepiej powierzyć podmiotowi, który prowadzi takie sprawy seryjnie, a nie „przy okazji”. Szczegółowo opisaliśmy to w poradnikach kancelaria frankowa Warszawa – jak wybrać oraz kancelaria frankowa Kraków.

Gdzie szukać pomocy dla frankowiczów – bezpłatne instytucje i kancelarie

Frankowicz ma do wyboru kilka źródeł wsparcia. Część z nich jest bezpłatna, ale ogranicza się do informacji i interwencji; prowadzenie sprawy sądowej wymaga już profesjonalnego pełnomocnika.

Źródło pomocy	Co oferuje	Koszt	Ograniczenia
Rzecznik Finansowy	Interwencja w banku po odrzuconej reklamacji, istotny pogląd w sprawie sądowej, postępowanie polubowne	Bezpłatnie (postępowanie polubowne – opłata symboliczna)	Nie reprezentuje przed sądem, nie wylicza roszczenia
UOKiK	Rejestr klauzul niedozwolonych, istotne poglądy w sprawach indywidualnych, decyzje wobec banków	Bezpłatnie	Działa w interesie zbiorowym, nie prowadzi spraw indywidualnych
Miejski/powiatowy rzecznik konsumentów	Porada, pomoc w napisaniu reklamacji, czasem wystąpienie do banku	Bezpłatnie	Ograniczone zasoby, rzadko zastępstwo procesowe
Nieodpłatna pomoc prawna (punkty gminne, samorządy radców i adwokatów)	Konsultacja prawna, wyjaśnienie sytuacji	Bezpłatnie (dla osób spełniających kryteria)	Jednorazowa porada, bez prowadzenia sprawy
Stowarzyszenia frankowiczów	Wymiana doświadczeń, listy sprawdzonych pełnomocników, wsparcie organizacyjne	Składka członkowska	Nie zastępują pełnomocnika
Kancelaria frankowa / centrum odszkodowań	Analiza umowy, wyliczenie, wezwanie, pozew, obie instancje, rozliczenie z bankiem	Opłata wstępna i/lub wynagrodzenie od sukcesu – zgodnie z umową	Trzeba sprawdzić doświadczenie i treść umowy

Warto zacząć od bezpłatnej analizy umowy – rzetelna kancelaria wykona ją bez zobowiązań, a dopiero po poznaniu wyliczenia i warunków współpracy podejmiesz decyzję o pozwie. Listę dokumentów potrzebnych do takiej analizy znajdziesz w artykule dokumenty do sprawy frankowej – co przygotować. Informacje o nieodpłatnej pomocy prawnej publikuje m.in. Krajowa Izba Radców Prawnych, a rejestr klauzul niedozwolonych prowadzi UOKiK.

Co z frankowiczami, którzy już spłacili kredyt?

To jedno z najczęstszych pytań – i jedna z najczęstszych pomyłek. Spłata kredytu nie „naprawia” wadliwej umowy. Jeżeli umowa zawierała niedozwolone klauzule przeliczeniowe, była nieważna od początku, a każda rata zapłacona na jej podstawie stanowi świadczenie nienależne (art. 405 i 410 Kodeksu cywilnego). Kredytobiorca, który spłacił kredyt frankowy, może więc żądać zwrotu całej nadpłaty ponad wypłacony kapitał wraz z odsetkami – dokładnie tak samo jak osoba, która kredyt nadal spłaca. Różnica jest jedna: po spłacie nie ma już hipoteki ani ryzyka wypowiedzenia umowy, więc sprawa jest z punktu widzenia klienta prostsza.

Kluczowe jest przedawnienie. Roszczenia konsumenta przedawniają się z upływem sześciu lat (koniec roku kalendarzowego), ale termin ten nie biegnie od dnia zapłaty raty ani od dnia spłaty kredytu. Zgodnie z orzecznictwem TSUE (m.in. wyrok z 10 czerwca 2021 r., sprawy połączone C-776/19 do C-782/19) i Sądu Najwyższego bieg przedawnienia rozpoczyna się dopiero wtedy, gdy konsument dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o niedozwolonym charakterze postanowień umowy – w praktyce najczęściej od wezwania banku do zapłaty lub złożenia reklamacji. Dlatego kredyt spłacony 10 czy 15 lat temu nadal może być podstawą skutecznego pozwu. Szerzej: spłacony kredyt frankowy a przedawnienie oraz spłacony kredyt frankowy a pozew.

Ile bierze kancelaria za kredyt frankowy? Koszty pomocy prawnej

Koszt pomocy dla frankowiczów składa się z dwóch części: kosztów sądowych, które są ustawowo ograniczone, oraz wynagrodzenia pełnomocnika, które zależy od umowy. Na rynku funkcjonują trzy główne modele rozliczeń.

Składnik kosztu	Ile wynosi	Uwagi
Opłata sądowa od pozwu	Maksymalnie 1 000 zł	Dla konsumenta w sprawach z czynności bankowych przy wartości sporu powyżej 20 000 zł (art. 13a ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych)
Opłata skarbowa od pełnomocnictwa	17 zł	Za każdego pełnomocnika
Zaliczka na biegłego	Zwykle 1 000–3 000 zł	Coraz rzadziej potrzebna – przy żądaniu nieważności umowy sądy często nie powołują biegłego
Opłata od apelacji	Maksymalnie 1 000 zł (konsument)	Zwykle apeluje bank i to on ponosi tę opłatę
Wynagrodzenie kancelarii – model mieszany	Opłata wstępna plus procent od wygranej (success fee)	Najczęstszy model; procent liczony od korzyści klienta, nie od wartości sporu
Wynagrodzenie kancelarii – ryczałt	Stała kwota za instancję	Przewidywalny koszt, ale płatny niezależnie od wyniku
Wynagrodzenie kancelarii – wyłącznie success fee	Wyższy procent, brak opłaty wstępnej	Sprawdź, od czego liczony jest procent i co z kosztami zastępstwa zasądzonymi od banku

Po wygranej sąd zasądza od banku na rzecz kredytobiorcy zwrot kosztów procesu, w tym koszty zastępstwa procesowego według stawek urzędowych. W umowie z kancelarią sprawdź, czy te zasądzone koszty trafiają do Ciebie, czy do pełnomocnika – to częsty, a niedoceniany element rozliczenia. Zanim podpiszesz umowę, poproś o symulację: ile odzyskasz netto po odjęciu wszystkich kosztów przy wygranej i ile zapłacisz przy przegranej. Orientacyjne kwoty zwrotu opisaliśmy w artykule ile można odzyskać po spłacie kredytu CHF.

Pomoc frankowiczom a ugoda z bankiem – kiedy warto, a kiedy nie

Od 2021 r. banki masowo proponują ugody oparte na modelu Komisji Nadzoru Finansowego: kredyt przelicza się tak, jakby od początku był kredytem złotowym oprocentowanym według WIBOR plus marża, a różnicę zalicza się na poczet spłaty. Dla osób, które kredyt nadal spłacają, ugoda oznacza zwykle umorzenie części salda i przewalutowanie – korzyść jest realna, ale z reguły wyraźnie niższa niż skutek unieważnienia umowy w sądzie.

Dla frankowiczów po spłacie kredytu propozycje ugodowe banków są z reguły mniej atrakcyjne, bo bank nie ma już nic do umorzenia – może jedynie zaproponować wypłatę części nadpłaty. W takiej sytuacji ugoda ma sens tylko wtedy, gdy kwota jest zbliżona do tego, co dałby wyrok, a klientowi zależy na szybkim zakończeniu sprawy. Dobra pomoc prawna polega tu na policzeniu obu scenariuszy i pokazaniu różnicy, a nie na namawianiu do pozwu za wszelką cenę. Więcej: spłacony kredyt frankowy a ugoda z bankiem.

Dlaczego niektórzy frankowicze przegrywają? Ryzyka, o których trzeba wiedzieć

Statystyki z ostatnich lat są dla kredytobiorców bardzo korzystne, ale nie każda sprawa frankowa kończy się wygraną. Najczęstsze przyczyny porażek są powtarzalne i w większości można je wychwycić już na etapie analizy umowy.

• Brak statusu konsumenta. Kredyt zaciągnięty na potrzeby działalności gospodarczej (np. lokal pod wynajem w ramach firmy) nie korzysta z ochrony przed klauzulami abuzywnymi. Granica bywa płynna – o tym pisaliśmy w tekście kredyt frankowy a działalność gospodarcza.
• Umowa bez klauzul przeliczeniowych lub z indywidualnie negocjowanym kursem. Rzadkie, ale zdarza się – zwłaszcza w kredytach wypłacanych bezpośrednio w CHF.
• Błędy formalne. Źle sformułowane żądanie pozwu, brak wezwania do zapłaty, pominięcie współkredytobiorcy jako strony – skutkują oddaleniem lub przedłużeniem sprawy.
• Ugoda podpisana bez analizy. Zawarcie ugody zwykle zamyka drogę do dochodzenia dalszych roszczeń z tej umowy.
• Wybór nieprzygotowanego pełnomocnika. Sprawy frankowe wymagają znajomości najnowszego orzecznictwa TSUE i SN; pełnomocnik, który prowadzi je okazjonalnie, częściej popełnia błędy.

Jak rozpoznać rzetelną pomoc dla frankowiczów? Lista kontrolna

Rynek pomocy frankowiczom przyciągnął także podmioty, które sprzedają nadzieję zamiast usługi. Zanim podpiszesz umowę, sprawdź kilka rzeczy.

• Kto faktycznie poprowadzi sprawę w sądzie – adwokat lub radca prawny z imienia i nazwiska, czy „współpracująca kancelaria” bez wskazania osoby?
• Czy analiza umowy jest bezpłatna i czy otrzymasz ją na piśmie, z wyliczeniem i wskazaniem konkretnych klauzul?
• Czy wynagrodzenie jest jasno opisane: opłata wstępna, procent od sukcesu, od czego liczony, co z kosztami zasądzonymi od banku?
• Czy umowa przewiduje kary za jej wypowiedzenie lub za zawarcie ugody bez zgody kancelarii?
• Czy kancelaria ma doświadczenie w sprawach przeciwko Twojemu bankowi (lub jego następcy prawnemu) i czy potrafi pokazać prawomocne wyroki?
• Czy obiecuje „gwarantowaną wygraną” lub konkretny termin? Rzetelny pełnomocnik mówi o wysokim prawdopodobieństwie i ryzykach, nie o gwarancji.

Centrum Odszkodowań prowadzi sprawy frankowe w całej Polsce – w tym sprawy po spłacie kredytu, po sprzedaży mieszkania, po rozwodzie i wobec banków, które zmieniły właściciela. Analiza umowy jest bezpłatna i niezobowiązująca; umowę CHF można przesłać przez formularz sprawdź umowę CHF.

Najnowsze orzecznictwo, które wzmacnia pozycję frankowiczów

Pomoc dla frankowiczów opiera się dziś na ugruntowanej linii orzeczniczej. Najważniejsze rozstrzygnięcia to: wyrok TSUE C-260/18 (Dziubak, 2019 r.), który potwierdził, że sąd nie może uzupełniać luki po klauzuli abuzywnej kursem średnim NBP, a umowa może upaść w całości; uchwała SN III CZP 6/21 (2021 r.) wprowadzająca teorię dwóch kondykcji – bank i kredytobiorca mają odrębne roszczenia o zwrot swoich świadczeń; wyrok TSUE C-520/21 (2023 r.), zgodnie z którym bank nie może żądać od konsumenta wynagrodzenia za korzystanie z kapitału; wyrok TSUE C-28/22 (2023 r.) ograniczający skuteczność zarzutu zatrzymania i zrównujący bieg przedawnienia roszczeń banku z roszczeniami konsumenta; oraz uchwała pełnego składu Izby Cywilnej SN III CZP 25/22 z 25 kwietnia 2024 r., która przesądziła, że po usunięciu klauzul przeliczeniowych umowa nie może dalej obowiązywać, a stronom przysługują odrębne roszczenia o zwrot świadczeń. Aktualne orzeczenia omawiamy na bieżąco, np. w tekście TSUE C-548/26 – rozliczenie kredytu CHF.

FAQ – pomoc dla frankowiczów

Czy pomoc dla frankowiczów jest bezpłatna?

Częściowo tak. Bezpłatne są porady Rzecznika Finansowego, rzeczników konsumentów i punktów nieodpłatnej pomocy prawnej, a większość kancelarii frankowych oferuje bezpłatną analizę umowy i wyliczenie roszczenia. Samo prowadzenie sprawy sądowej jest płatne – według umowy z pełnomocnikiem – ale po wygranej bank zwraca koszty procesu.

Co z frankowiczami, którzy już spłacili kredyt?

Mają takie same prawa jak osoby nadal spłacające kredyt. Mogą żądać zwrotu wszystkich kwot zapłaconych ponad wypłacony kapitał wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Przedawnienie liczy się od momentu, w którym konsument dowiedział się o wadliwości umowy, a nie od spłaty, dlatego kredyt spłacony 10–15 lat temu nadal nadaje się do pozwu.

Ile bierze kancelaria za kredyt frankowy?

Najczęściej opłatę wstępną plus procent od uzyskanej korzyści (success fee); spotyka się też ryczałt za instancję albo rozliczenie wyłącznie od sukcesu z wyższym procentem. Wysokość zależy od kancelarii i wartości sprawy, dlatego przed podpisaniem umowy warto poprosić o symulację kosztów przy wygranej i przegranej.

Ile wynoszą koszty sądowe w sprawach frankowych?

Opłata od pozwu dla konsumenta jest ograniczona do 1 000 zł niezależnie od wartości sporu, do tego 17 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa i ewentualna zaliczka na biegłego (zwykle 1 000–3 000 zł, coraz rzadziej potrzebna). Po wygranej sąd zasądza zwrot tych kosztów od banku.

Dlaczego niektórzy frankowicze przegrywają?

Najczęściej z powodu braku statusu konsumenta (kredyt na cele firmowe), nietypowej umowy bez klauzul przeliczeniowych, błędów formalnych w pozwie lub wcześniej podpisanej ugody. Większość tych ryzyk da się wykryć podczas analizy umowy przed złożeniem pozwu.

Które banki proponują ugody z frankowiczami?

Programy ugód oparte na modelu KNF prowadzi większość dużych banków, które udzielały kredytów w CHF. Warunki różnią się między bankami i zmieniają się w czasie, a dla kredytów już spłaconych propozycje są zwykle mniej korzystne niż dla kredytów aktywnych. Przed przyjęciem ugody warto porównać ją z wyliczeniem skutków unieważnienia umowy – w tym z odsetkami, których ugoda zwykle nie obejmuje.

Ile trwa sprawa frankowa z pomocą kancelarii?

W zależności od sądu pierwsza instancja trwa zwykle od roku do trzech lat, a apelacja kolejny rok lub dłużej. Czas oczekiwania rekompensują odsetki ustawowe za opóźnienie naliczane od wezwania do zapłaty przez cały okres postępowania. Trwają prace nad przepisami mającymi przyspieszyć rozpoznawanie spraw frankowych.

Czy mogę skorzystać z pomocy dla frankowiczów, jeśli bank, w którym miałem kredyt, już nie istnieje?

Tak. Roszczenia kieruje się do następcy prawnego banku, który przejął jego zobowiązania. Ustalenie właściwego pozwanego to element analizy umowy – pisaliśmy o tym w tekście spłacony kredyt CHF w dawnym banku – kogo pozwać.