Blog

Spłacony kredyt frankowy a pozew – tak, bank można pozwać także po całkowitej spłacie kredytu we frankach. Spłata zamyka jedynie obowiązek płacenia rat, ale nie usuwa z umowy klauzul niedozwolonych i nie wygasza roszczenia o zwrot tego, co bank pobrał na ich podstawie. Jeżeli umowa zawierała typową klauzulę przeliczeniową z tabelą kursową banku, były kredytobiorca może żądać zwrotu nadwyżki wszystkich wpłat ponad wypłacony kapitał wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, a bank broni się przede wszystkim zarzutem przedawnienia – który po orzeczeniach TSUE i Sądu Najwyższego jest w większości spraw nieskuteczny.

Ten artykuł jest częścią naszego przewodnika Spłacony kredyt frankowy – czy można pozwać bank i ile odzyskać?. Tutaj skupiamy się na samym pozwie: na jakiej podstawie go złożyć, czego w nim żądać, ile to kosztuje, ile trwa i jak krok po kroku wygląda droga od zaświadczenia z banku do wyroku.

Czy można pozwać bank po spłacie kredytu frankowego?

Można, i to na tej samej podstawie prawnej, z której korzystają osoby nadal spłacające kredyt. Zgodnie z art. 385¹ Kodeksu cywilnego postanowienie umowy, które nie zostało uzgodnione indywidualnie z konsumentem i kształtuje jego prawa w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy, nie wiąże go od samego początku. Klauzule odsyłające do kursu kupna i sprzedaży CHF z tabeli banku zostały uznane za takie postanowienia w tysiącach wyroków, a Trybunał Sprawiedliwości UE w sprawie C‑260/18 (Dziubak) potwierdził, że po ich usunięciu umowa może upaść w całości, jeżeli konsument tego chce.

Skutkiem nieważności umowy jest obowiązek wzajemnego zwrotu świadczeń jako nienależnych (art. 405 w zw. z art. 410 Kodeksu cywilnego). Nie ma tu znaczenia, czy umowa jest nadal wykonywana, czy została wykonana w całości – nienależne świadczenie podlega zwrotowi w obu przypadkach. Spłata kredytu jest więc wyłącznie faktem rozliczeniowym: zmienia wysokość kwoty, której można żądać, a nie samo istnienie roszczenia. Potwierdziła to uchwała pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r. (III CZP 25/22), która przesądziła, że strony nieważnej umowy frankowej rozliczają się według teorii dwóch kondykcji, czyli każda ma własne, niezależne roszczenie o zwrot tego, co zapłaciła.

W praktyce jedyne istotne różnice między pozwem osoby ze spłaconym kredytem a pozwem osoby nadal spłacającej to: inna konstrukcja żądania (przy spłaconym kredycie dominuje żądanie zapłaty, a nie ustalenia nieważności), większe znaczenie zarzutu przedawnienia oraz konieczność pozwania właściwego podmiotu, jeśli bank w międzyczasie zmienił nazwę, połączył się z innym albo został przejęty – o tym piszemy w tekście Spłacony kredyt CHF w dawnym banku – kogo pozwać?.

Co z frankowiczami, którzy już spłacili kredyt? Czego można żądać w pozwie

Pozew po spłacie kredytu frankowego zawiera zwykle jedno główne żądanie – zapłaty – i ewentualnie żądanie ustalenia nieważności umowy. Poniżej zestawienie roszczeń, które przy typowej umowie indeksowanej lub denominowanej wchodzą w grę.

Roszczenie	Na czym polega	Uwagi przy spłaconym kredycie
Zapłata (zwrot nienależnego świadczenia)	Zwrot wszystkich rat kapitałowo‑odsetkowych, prowizji, składek ubezpieczenia niskiego wkładu i innych opłat pobranych na podstawie nieważnej umowy	Roszczenie podstawowe; bank może potrącić wypłacony kapitał, więc realnie dochodzi się nadwyżki ponad kapitał
Odsetki ustawowe za opóźnienie	Stopa referencyjna NBP + 5,5 pkt proc. rocznie, liczone od dnia następującego po upływie terminu z wezwania do zapłaty	Przy kilkuletnim procesie stanowią istotną część wyniku; nie przysługują w typowej ugodzie
Ustalenie nieważności umowy (art. 189 KPC)	Sąd stwierdza w wyroku, że umowa nie wiąże stron	Przy spłaconym kredycie sądy często uznają, że wystarczy żądanie zapłaty, bo interes prawny w ustaleniu jest wątpliwy; warto jednak rozważyć je, gdy hipoteka nadal widnieje w księdze wieczystej
Zwrot kosztów procesu	Opłata od pozwu, wynagrodzenie pełnomocnika według stawek minimalnych, opłata skarbowa	Zasądzane od banku przy wygranej

Alternatywą, którą część kredytobiorców rozważa, jest tzw. odfrankowienie – utrzymanie umowy w mocy bez klauzul przeliczeniowych i żądanie zwrotu różnicy między ratami zapłaconymi a ratami, które byłyby należne, gdyby kredyt od początku był złotowy z oprocentowaniem LIBOR/SARON. Po wyrokach TSUE i uchwale III CZP 25/22 ta ścieżka jest rzadko wybierana, bo nieważność umowy jest dla konsumenta korzystniejsza i prostsza dowodowo. Szczegółowe wyliczenia dla obu wariantów znajdziesz w artykule Ile można odzyskać po spłacie kredytu CHF? Kwota zwrotu i odsetki.

Spłacony kredyt frankowy a pozew – przedawnienie

To główny argument banków w sprawach o spłacone kredyty, dlatego trzeba go dobrze rozumieć. Roszczenie konsumenta o zwrot nienależnego świadczenia przedawnia się z upływem sześciu lat (dla roszczeń powstałych przed 9 lipca 2018 r. obowiązywał termin dziesięcioletni), a termin kończy się z ostatnim dniem roku kalendarzowego (art. 118 Kodeksu cywilnego). Kluczowe jest jednak, od kiedy liczyć ten termin.

Trybunał Sprawiedliwości UE w wyroku z 10 czerwca 2021 r. (sprawy połączone C‑776/19 do C‑782/19, BNP Paribas Personal Finance) uznał, że termin przedawnienia roszczeń konsumenta nie może rozpocząć biegu, zanim konsument dowiedział się lub rozsądnie rzecz biorąc mógł się dowiedzieć o nieuczciwym charakterze warunku umownego. Sąd Najwyższy w uchwale z 7 maja 2021 r. (III CZP 6/21) przyjął podobną konstrukcję, wiążąc początek biegu przedawnienia ze świadomą decyzją konsumenta o zakwestionowaniu umowy. W konsekwencji dla większości byłych kredytobiorców przedawnienie zaczyna biec dopiero od chwili, w której wezwali bank do zapłaty albo złożyli reklamację, powołując się na nieważność umowy – a nie od dnia zapłaty każdej raty czy od dnia całkowitej spłaty.

Oznacza to, że kredyt frankowy spłacony 10 lub 15 lat temu nadal może być przedmiotem pozwu, choć w takich sprawach bank będzie próbował wykazać, że kredytobiorca wiedział o abuzywności znacznie wcześniej (np. z mediów lub z wcześniejszej korespondencji). Przedawnieniu, sposobowi jego liczenia i dowodom, które warto zabezpieczyć, poświęciliśmy osobny artykuł: Spłacony kredyt frankowy a przedawnienie – od kiedy liczyć termin.

Pozew po spłacie kredytu frankowego krok po kroku

Droga od decyzji o pozwaniu banku do wyroku jest w sprawach o spłacone kredyty bardzo podobna do standardowej sprawy frankowej. Poniżej kolejność, którą stosujemy w Centrum Odszkodowań.

1. Zgromadzenie dokumentów. Umowa kredytu z regulaminem i aneksami, harmonogramy oraz – najważniejsze przy spłaconym kredycie – zaświadczenie z banku o wypłaconym kapitale i wszystkich wpłatach (daty, kwoty w PLN i CHF, zastosowane kursy). Bank ma obowiązek wydać takie zaświadczenie, choć może pobrać za nie opłatę zgodnie z tabelą. Listę dokumentów opisujemy w tekście Dokumenty do sprawy frankowej – co przygotować do analizy.
2. Analiza umowy i wyliczenie roszczenia. Sprawdzenie, czy umowa zawiera klauzule uznane za niedozwolone (najczęściej odesłanie do tabeli kursowej banku bez obiektywnych kryteriów ustalania kursu), ustalenie statusu konsumenta oraz policzenie sumy wpłat i nadwyżki ponad kapitał.
3. Reklamacja i wezwanie do zapłaty. Pismo do banku z powołaniem się na nieważność umowy i żądaniem zwrotu konkretnej kwoty w wyznaczonym terminie. Bank ma 30 dni na odpowiedź na reklamację (w skomplikowanych sprawach do 60 dni). Od tego momentu liczą się odsetki ustawowe za opóźnienie, a w świetle orzecznictwa to także moment istotny dla przedawnienia.
4. Pozew. Składa się go do sądu właściwego dla miejsca zamieszkania konsumenta (odrębna regulacja dla spraw o roszczenia z umów kredytu indeksowanego i denominowanego do waluty obcej), przy wartości przedmiotu sporu powyżej 100 000 zł – do sądu okręgowego. Opłata od pozwu dla konsumenta w sprawie przeciwko bankowi wynosi maksymalnie 1 000 zł. O właściwości sądu i praktyce wydziałów frankowych piszemy w artykule Sprawy frankowe w Warszawie – który sąd rozpozna pozew o kredyt CHF?.
5. Postępowanie. Wymiana pism, zwykle jedna lub dwie rozprawy z przesłuchaniem kredytobiorcy, czasem opinia biegłego (coraz rzadziej, bo przy nieważności wystarczy zaświadczenie banku). Bank podnosi zarzut przedawnienia, zarzut potrącenia kapitału lub zarzut zatrzymania.
6. Wyrok i rozliczenie. Sąd zasądza na rzecz kredytobiorcy kwotę nadwyżki (lub całość wpłat, jeśli bank nie zgłosił skutecznie potrącenia) z odsetkami i kosztami. Po uprawomocnieniu bank wypłaca pieniądze dobrowolnie albo po wezwaniu; w razie zwłoki możliwa jest egzekucja komornicza.
7. Wykreślenie hipoteki. Jeśli po spłacie hipoteka nadal widnieje w księdze wieczystej, prawomocny wyrok stwierdzający nieważność umowy lub oświadczenie banku pozwala ją wykreślić.

Ile kosztuje pozew o kredyt frankowy po spłacie?

Koszty sprawy o spłacony kredyt są ograniczone przepisami chroniącymi konsumentów i w razie wygranej obciążają bank. Poniżej najważniejsze pozycje.

Pozycja	Wysokość	Kto ponosi
Opłata sądowa od pozwu	5% wartości przedmiotu sporu, ale dla konsumenta w sprawie z bankiem nie więcej niż 1 000 zł	Kredytobiorca przy wnoszeniu pozwu; zwracana przez bank przy wygranej
Opłata skarbowa od pełnomocnictwa	17 zł	Kredytobiorca; zwracana przy wygranej
Zaliczka na biegłego	Zwykle 1 500–3 000 zł, jeśli sąd dopuści opinię	Strona wnioskująca; w sprawach o nieważność coraz rzadziej potrzebna
Wynagrodzenie pełnomocnika zasądzane od banku	Według stawek minimalnych, np. 5 400 zł przy WPS od 50 000 do 200 000 zł i 10 800 zł powyżej 200 000 zł (za instancję)	Bank przy wygranej
Honorarium kancelarii	Zależy od modelu: opłata wstępna i/lub premia od wygranej kwoty	Kredytobiorca – warunki ustala umowa z kancelarią
Koszty przy przegranej	Zwrot kosztów zastępstwa banku według tych samych stawek	Kredytobiorca – ryzyko realne głównie przy nietypowych umowach

Na pytanie „ile procent bierze prawnik od wygranej sprawy frankowej” nie ma jednej odpowiedzi – rynkowe modele wynagrodzeń obejmują stałą opłatę za prowadzenie sprawy, premię za sukces liczoną od odzyskanej kwoty albo połączenie obu. Przed podpisaniem umowy warto sprawdzić, od czego liczona jest premia (od kwoty głównej czy także od odsetek), czy obejmuje drugą instancję i co dzieje się w razie ugody. Zestaw pytań do kancelarii znajdziesz w artykule Kancelaria frankowa Warszawa – jak wybrać i ile kosztuje sprawa o kredyt CHF.

Ile można odzyskać po spłacie kredytu frankowego? Przykład poglądowy

Wynik sprawy zależy od trzech liczb: wypłaconego kapitału, sumy wszystkich wpłat na rzecz banku oraz daty wezwania do zapłaty, od której liczą się odsetki. Poniższy przykład jest uproszczony i służy wyłącznie zobrazowaniu mechanizmu.

• Kapitał wypłacony w 2008 r.: 300 000 zł.
• Suma rat, prowizji i opłat zapłaconych do całkowitej spłaty w 2021 r.: 470 000 zł.
• Nadwyżka ponad kapitał, której zwrotu można żądać: 170 000 zł.
• Odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia wezwania do zapłaty do dnia zapłaty – przy dwu‑, trzyletnim procesie kilkadziesiąt tysięcy złotych dodatkowo.

Dla porównania: ugoda proponowana przez bank po spłacie – jeśli w ogóle się pojawi – obejmuje zwykle część nadwyżki i nie obejmuje odsetek. Obie ścieżki zestawiamy w artykule Spłacony kredyt frankowy a ugoda z bankiem – czy warto?.

Spłacony kredyt frankowy a pozew – orzeczenia, na których opiera się sprawa

Sądy rozstrzygające sprawy o spłacone kredyty nie tworzą dziś nowych linii orzeczniczych – stosują ugruntowane stanowisko TSUE i Sądu Najwyższego. Najważniejsze punkty odniesienia to:

• TSUE C‑260/18 (Dziubak, 2019) – po usunięciu klauzul przeliczeniowych umowa może zostać uznana za nieważną w całości; sąd nie może zastępować klauzuli kursem średnim NBP wbrew woli konsumenta.
• TSUE C‑776/19 do C‑782/19 (2021) – przedawnienie roszczeń konsumenta nie może biec od dnia, w którym nie wiedział on o abuzywności warunku.
• TSUE C‑520/21 (2023) – bank nie może żądać od konsumenta wynagrodzenia za korzystanie z kapitału; konsument może natomiast dochodzić od banku roszczeń wykraczających poza zwrot rat.
• TSUE C‑140/22 i C‑28/22 (2023) – odsetki należą się konsumentowi od wezwania, a nie dopiero od złożenia w sądzie oświadczenia o skutkach nieważności; zarzut zatrzymania nie może pozbawiać konsumenta odsetek.
• Uchwała SN III CZP 6/21 (2021) – teoria dwóch kondykcji i początek biegu przedawnienia powiązany z decyzją konsumenta.
• Uchwała pełnego składu Izby Cywilnej SN III CZP 25/22 (2024) – nieważność umowy po usunięciu klauzuli, brak wynagrodzenia za korzystanie z kapitału, przedawnienie roszczeń banku liczone od zakwestionowania umowy przez konsumenta.

Według publikowanych zestawień kancelarii i mediów branżowych konsumenci wygrywają zdecydowaną większość spraw frankowych w obu instancjach, a spłata kredytu nie zmienia tych proporcji. O tym, że spłacony kredyt nie szkodzi roszczeniom, pisał również serwis Prawo.pl. Treść przepisów Kodeksu cywilnego, na które powołuje się pozew, można sprawdzić w Internetowym Systemie Aktów Prawnych: Kodeks cywilny (ISAP).

Ile trwa sprawa i jakie są ryzyka pozwu po spłacie kredytu?

Postępowanie w pierwszej instancji trwa zwykle od kilkunastu miesięcy do około dwóch lat, w zależności od obciążenia sądu; apelacja banku wydłuża sprawę o kolejny rok lub dłużej. Część sądów wydaje wyroki na posiedzeniach niejawnych, co skraca procedurę. Odsetki ustawowe za opóźnienie biegną przez cały ten czas, więc przewlekłość działa na korzyść kredytobiorcy, a nie banku.

Ryzyka, które trzeba uczciwie ocenić przed pozwem: spór o status konsumenta (kredyt na lokal pod działalność gospodarczą), umowa negocjowana indywidualnie lub wypłacona bezpośrednio w CHF, brak dokumentów pozwalających ustalić sumę wpłat, a przy bardzo dawno spłaconych kredytach – dowody, że kredytobiorca już wcześniej świadomie kwestionował umowę. W typowej sprawie o kredyt mieszkaniowy z tabelą kursową banku żadne z tych ryzyk nie występuje, co pokazuje praktyka naszych spraw opisanych w zakładce Nasze wygrane.

FAQ – spłacony kredyt frankowy a pozew

Czy mogę złożyć pozew, jeśli mam spłacony kredyt frankowy?

Tak. Spłata kredytu nie usuwa z umowy klauzul niedozwolonych ani nie wygasza roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia. Pozew po spłacie opiera się na tych samych przepisach i tym samym orzecznictwie co pozew osoby nadal spłacającej kredyt; różni się głównie konstrukcją żądania, w którym dominuje żądanie zapłaty.

Czy można pozwać bank po całkowitej spłacie kredytu frankowego, jeśli hipoteka została już wykreślona?

Tak. Wykreślenie hipoteki potwierdza jedynie, że bank uznał kredyt za spłacony, i nie ma wpływu na ważność samej umowy ani na roszczenie o zwrot nadpłaty. Do pozwu potrzebne jest przede wszystkim zaświadczenie banku o wypłaconym kapitale i dokonanych wpłatach.

Po jakim czasie przedawnia się kredyt frankowy?

Roszczenia konsumenta przedawniają się po sześciu latach (dla starszych roszczeń po dziesięciu), licząc do końca roku kalendarzowego. Zgodnie z orzecznictwem TSUE i Sądu Najwyższego termin nie biegnie od dnia zapłaty rat, lecz od chwili, gdy konsument dowiedział się o niedozwolonym charakterze umowy i ją zakwestionował – dlatego kredyty spłacone wiele lat temu nadal nadają się do pozwu.

Ile kosztuje pozew o kredyt frankowy po spłacie?

Opłata sądowa od pozwu dla konsumenta w sprawie z bankiem wynosi maksymalnie 1 000 zł, do tego 17 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa i ewentualna zaliczka na biegłego. Wynagrodzenie kancelarii zależy od umowy. Przy wygranej bank zwraca opłatę od pozwu i koszty zastępstwa procesowego według stawek minimalnych.

Co z frankowiczami, którzy już spłacili kredyt – ile mogą odzyskać?

Przy nieważności umowy bank zwraca nadwyżkę wszystkich wpłat ponad wypłacony kapitał wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia wezwania do zapłaty. W sprawach o kredyty spłacone w całości nadwyżka wynosi zwykle od kilkudziesięciu do kilkuset tysięcy złotych, zależnie od kwoty kredytu, daty zaciągnięcia i kursu CHF w okresie spłaty.

Spłacony kredyt frankowy a pozew – jak sądy orzekają?

Sądy stosują do spłaconych kredytów to samo stanowisko, które TSUE i Sąd Najwyższy wypracowały dla kredytów nadal spłacanych: typowa klauzula przeliczeniowa prowadzi do nieważności umowy, strony rozliczają się według teorii dwóch kondykcji, a zarzut przedawnienia podnoszony przez bank jest z reguły oddalany, jeśli konsument zakwestionował umowę w ciągu kilku lat od uzyskania wiedzy o jej wadliwości.

Spłacony kredyt CHF – co dalej, od czego zacząć?

Od wystąpienia do banku o zaświadczenie o wypłaconym kapitale i historii spłat oraz od analizy umowy pod kątem klauzul niedozwolonych. Na tej podstawie można policzyć roszczenie, wysłać wezwanie do zapłaty (od którego liczą się odsetki) i – jeśli bank nie zapłaci – złożyć pozew do sądu właściwego dla miejsca zamieszkania.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy umowy i dokumentów. Centrum Odszkodowań prowadzi sprawy o spłacone kredyty frankowe w całej Polsce – sprawdź swoją umowę CHF.