Masz spłacony kredyt frankowy? Zasady przedawnienia są dla Ciebie szczególnie ważne – zobacz nasz przewodnik: spłacony kredyt frankowy – czy można pozwać bank i ile odzyskać.
Roszczenia kredytobiorcy o zwrot rat z nieważnej umowy frankowej przedawniają się z upływem 6 lat, ale termin nie biegnie od dnia zapłaty każdej raty ani od spłaty kredytu – zaczyna biec dopiero od chwili, gdy konsument dowiedział się o nieuczciwym charakterze umowy i zakwestionował ją wobec banku. Tak wynika z wyroków TSUE (m.in. C-485/19, C-776/19 do C-782/19 i C-28/22) oraz uchwał Sądu Najwyższego (III CZP 6/21 i III CZP 25/22). Roszczenie banku o zwrot kapitału przedawnia się po 3 latach, liczonych od zakwestionowania umowy przez kredytobiorcę. W praktyce oznacza to, że przedawnione nie są ani kredyty wciąż spłacane, ani większość kredytów spłaconych 10–15 lat temu – ale moment, w którym złożyłeś reklamację lub wezwanie do zapłaty, uruchamia zegar, którego nie można zignorować.
Kredyt frankowy przedawnienie – terminy w pigułce
| Roszczenie | Termin przedawnienia | Od kiedy biegnie | Koniec terminu |
|---|---|---|---|
| Kredytobiorca (konsument) – zwrot wpłaconych rat, prowizji, ubezpieczeń | 6 lat (do 9.07.2018 r. – 10 lat) | od dnia, w którym konsument dowiedział się o abuzywności i zakwestionował umowę (reklamacja, wezwanie, pozew) | ostatni dzień roku kalendarzowego |
| Kredytobiorca – odsetki ustawowe za opóźnienie | 3 lata (świadczenie okresowe) | od wymagalności każdej należności odsetkowej | ostatni dzień roku kalendarzowego |
| Bank – zwrot wypłaconego kapitału | 3 lata (roszczenie związane z działalnością gospodarczą) | od dnia następującego po zakwestionowaniu umowy przez kredytobiorcę (SN III CZP 25/22) | ostatni dzień roku kalendarzowego |
| Bank – wynagrodzenie za korzystanie z kapitału, waloryzacja | nie przysługuje (TSUE C-520/21, C-756/22) | – | – |
Dwie zasady z tej tabeli decydują o większości sporów. Po pierwsze, termin przedawnienia roszczeń konsumenta nie może rozpocząć biegu, zanim konsument miał realną możliwość dowiedzenia się o nieuczciwości klauzul – inaczej ochrona z dyrektywy 93/13 byłaby iluzoryczna. Po drugie, zgodnie z art. 118 Kodeksu cywilnego koniec terminu przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, dlatego tak wiele terminów „kończy się 31 grudnia”.
Przedawnienie roszczeń kredytobiorcy – 6 lat, ale od kiedy?
Do 2021 r. banki broniły się argumentem, że każda rata przedawnia się osobno po 10 latach od zapłaty, więc kredytobiorca może odzyskać najwyżej raty z ostatniej dekady. Ten pogląd upadł po orzeczeniach TSUE z 22 kwietnia 2021 r. (C-485/19) i 10 czerwca 2021 r. (sprawy połączone C-776/19 do C-782/19): Trybunał uznał, że termin przedawnienia roszczeń konsumenta o zwrot kwot zapłaconych na podstawie nieuczciwego warunku nie może zacząć biec, dopóki konsument nie wie lub nie może rozsądnie wiedzieć o nieuczciwym charakterze tego warunku.
Sąd Najwyższy w uchwale siedmiu sędziów z 7 maja 2021 r. (III CZP 6/21) ujął to w konstrukcję „bezskuteczności zawieszonej”: umowa z klauzulą abuzywną pozostaje w zawieszeniu, dopóki należycie poinformowany konsument nie zdecyduje, czy chce utrzymania umowy, czy jej upadku. Dopiero od tej świadomej decyzji – w praktyce od reklamacji, wezwania do zapłaty lub pozwu – roszczenia obu stron stają się wymagalne i zaczynają się przedawniać.
Konsekwencja praktyczna: kredytobiorca, który spłacał kredyt od 2006 r. i nigdy nie kwestionował umowy, może dziś żądać zwrotu wszystkich rat od początku, nie tylko tych z ostatnich sześciu lat. Ten sam kredytobiorca, który złożył reklamację w 2019 r. i od tego czasu nic nie zrobił, powinien jednak uważać – w świetle uchwały SN jego sześcioletni termin biegnie od tamtej reklamacji.
10 lat czy 6 lat – który termin dotyczy mojej umowy?
Nowelizacja Kodeksu cywilnego z 9 lipca 2018 r. skróciła ogólny termin przedawnienia z 10 do 6 lat i wprowadziła zasadę końca roku. Do roszczeń powstałych wcześniej i nieprzedawnionych w dniu wejścia w życie nowelizacji stosuje się nowy, 6-letni termin, liczony od 9 lipca 2018 r. – chyba że stary 10-letni termin upłynąłby wcześniej. Ponieważ w sprawach frankowych bieg terminu zaczyna się dopiero od zakwestionowania umowy (a to w zdecydowanej większości spraw nastąpiło po 2018 r.), w praktyce niemal zawsze liczy się 6 lat z końcem roku kalendarzowego.
Przedawnienie roszczeń banku o zwrot kapitału – 3 lata
Roszczenie banku o zwrot wypłaconego kapitału jest związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, więc przedawnia się po 3 latach. Kluczowe pytanie brzmiało: od kiedy? Banki twierdziły, że dopiero od prawomocnego wyroku stwierdzającego nieważność albo od złożenia przez konsumenta formalnego oświadczenia przed sądem. Gdyby tak było, bank nigdy nie ryzykowałby przedawnienia.
TSUE w wyroku z 14 grudnia 2023 r. (C-28/22) orzekł, że termin przedawnienia roszczeń banku nie może rozpoczynać biegu później niż termin dla konsumenta ani zależeć od złożenia przez konsumenta oświadczenia przed sądem – byłoby to sprzeczne z zasadą równowagi stron. Sąd Najwyższy w uchwale pełnego składu Izby Cywilnej z 25 kwietnia 2024 r. (III CZP 25/22) przesądził, że bieg przedawnienia roszczenia banku o zwrot kapitału rozpoczyna się co do zasady od dnia następującego po dniu, w którym kredytobiorca zakwestionował względem banku związanie postanowieniami umowy.
Dla kredytobiorcy ma to dwie konsekwencje. Jeżeli bank nie pozwie o zwrot kapitału w ciągu 3 lat (z końcem roku) od Twojej reklamacji lub wezwania, jego roszczenie może się przedawnić – choć sądy w wyjątkowych sytuacjach mogą nie uwzględnić przedawnienia na podstawie art. 117¹ KC, a banki masowo składały pozwy o kapitał, by do tego nie dopuścić. Druga konsekwencja: przy kredycie spłaconym w całości bank zwykle nie ma już czego żądać, bo suma Twoich wpłat przewyższa kapitał – rozliczenie sprowadza się do zwrotu nadpłaty na Twoją rzecz.
Spłacony kredyt frankowy a przedawnienie – czy po 10 czy 15 latach jest za późno?
Nie. Data spłaty kredytu nie uruchamia terminu przedawnienia. Liczy się moment, w którym jako konsument dowiedziałeś się o abuzywności klauzul i zakwestionowałeś umowę. Jeżeli kredyt spłaciłeś w 2012 r. i nigdy nie składałeś reklamacji, Twoje roszczenie o zwrot nadpłaty co do zasady nie jest przedawnione. Potwierdzają to wyroki, w których sądy zasądzają zwrot nadpłaty z kredytów spłaconych w latach 2009–2015, a także praktyka naszej kancelarii.
Pułapką jest natomiast wcześniejsza aktywność: reklamacja z 2018 r., wezwanie wysłane przez poprzedniego pełnomocnika, zawezwanie do próby ugodowej. Każde z tych pism może zostać uznane za „zakwestionowanie umowy”, od którego biegnie 6-letni termin. Dlatego analizę spłaconego kredytu zaczynamy od ustalenia, czy i kiedy bank dostał od Ciebie jakiekolwiek pismo. Szczegółowo opisaliśmy to w artykule spłacony kredyt frankowy a przedawnienie, a skutki wygranej po spłacie – w tekście unieważnienie umowy frankowej po spłacie kredytu.
Czy część roszczeń frankowiczów przedawni się z końcem roku?
To pytanie wraca co grudzień i ma racjonalne podstawy. Zgodnie z zasadą końca roku kredytobiorca, który zakwestionował umowę w 2020 r. (reklamacja, wezwanie, wniosek o ugodę z zarzutem abuzywności) i do dziś nie złożył pozwu, powinien liczyć się z tym, że jego 6-letni termin upływa 31 grudnia 2026 r. Analogicznie: zakwestionowanie umowy w 2021 r. oznacza koniec terminu 31 grudnia 2027 r.
Nie dotyczy to osób, które dotąd milczały – dla nich termin w ogóle nie zaczął biec. Nie dotyczy też tych, którzy złożyli pozew: wniesienie powództwa przerywa bieg przedawnienia, a po zakończeniu postępowania termin biegnie na nowo. Jeśli nie masz pewności, czy i kiedy zakwestionowałeś umowę, nie zgaduj – prześlij nam korespondencję z bankiem, a ustalimy to w ramach bezpłatnej analizy.
Jak przerwać lub zawiesić bieg przedawnienia?
- Pozew (o ustalenie nieważności i zapłatę) – przerywa bieg przedawnienia; po prawomocnym zakończeniu sprawy termin biegnie od nowa. To jedyny sposób, który daje pełną pewność.
- Zawezwanie do próby ugodowej – od 30 czerwca 2022 r. nie przerywa, lecz tylko zawiesza bieg terminu na czas postępowania pojednawczego. Wcześniejsze zawezwania przerywały bieg, ale sądy badają, czy nie były składane wyłącznie w tym celu.
- Mediacja (także przed Sądem Polubownym przy KNF) – zawiesza bieg przedawnienia na czas jej trwania.
- Reklamacja i wezwanie do zapłaty – nie przerywają ani nie zawieszają biegu terminu. Przeciwnie: wyznaczają jego początek. Są jednak potrzebne, bo od doręczenia wezwania biegną odsetki ustawowe za opóźnienie.
- Uznanie roszczenia przez bank – przerywa bieg, ale banki w korespondencji ugodowej konsekwentnie zastrzegają, że nie uznają roszczeń, więc nie warto na to liczyć.
Jeżeli termin kończy się w tym roku, a pozew nie jest jeszcze gotowy, rozwiązaniem bywa złożenie pozwu z wnioskiem o zwolnienie od kosztów lub pozwu w podstawowym kształcie, uzupełnianego później. Koszty takiego kroku są ograniczone – opłata sądowa dla konsumenta wynosi 1 000 zł, o czym piszemy w artykule ile kosztuje pozew frankowy.
Zarzut przedawnienia w praktyce sądowej – czego spodziewać się od banku
Banki podnoszą zarzut przedawnienia niemal w każdej odpowiedzi na pozew, zwykle w trzech wariantach: że raty przedawniają się osobno po 10 latach, że termin biegł od zawarcia umowy lub od spłaty, albo że konsument „musiał wiedzieć” o abuzywności od momentu medialnej dyskusji o frankach. Żaden z tych argumentów nie znajduje obecnie uznania w orzecznictwie – sądy powołują się na C-485/19, C-776/19, C-28/22 oraz uchwałę III CZP 25/22 i odrzucają zarzut, jeżeli kredytobiorca nie kwestionował wcześniej umowy.
Odwrotna sytuacja – przedawnienie roszczenia banku o kapitał – jest przedmiotem żywszego sporu. Część sądów uwzględnia zarzut kredytobiorcy, inne sięgają po art. 117¹ KC, uznając, że nieuwzględnienie upływu terminu jest uzasadnione względami słuszności. Dlatego w strategii procesowej nie zakładamy, że bank straci prawo do kapitału; traktujemy to jako dodatkowy argument, a nie fundament sprawy.
Pełne teksty orzeczeń TSUE dostępne są w bazie CURIA (wyrok C-28/22), a przepisy o przedawnieniu – w Kodeksie cywilnym (art. 117–125).
Co zrobić, żeby nie stracić roszczenia – lista kontrolna
- Ustal, czy i kiedy wysłałeś do banku jakiekolwiek pismo kwestionujące umowę (reklamacja, wezwanie, wniosek o ugodę). Data tego pisma to początek Twojego 6-letniego terminu.
- Jeśli takie pismo poszło w 2020 r. – pozew musi trafić do sądu przed 31 grudnia 2026 r. Jeśli w 2021 r. – przed końcem 2027 r.
- Jeśli nigdy nie kwestionowałeś umowy – termin nie biegnie, ale nie zwlekaj: odsetki ustawowe za opóźnienie naliczane są dopiero od wezwania do zapłaty, więc każdy miesiąc zwłoki to realna strata.
- Zbierz dokumenty: umowę, aneksy, zaświadczenie z banku o wpłatach i korespondencję. Przy kredycie spłaconym – także potwierdzenie całkowitej spłaty.
- Zamów bezpłatną analizę, w której sprawdzimy abuzywność klauzul, policzymy roszczenie i wskażemy właściwy termin – zobacz też spłacony kredyt frankowy a pozew.
Najczęstsze pytania (FAQ)
Po jakim czasie przedawnia się kredyt frankowy?
Roszczenia kredytobiorcy-konsumenta przedawniają się po 6 latach, z końcem roku kalendarzowego, ale termin biegnie dopiero od momentu, w którym konsument dowiedział się o abuzywności klauzul i zakwestionował umowę wobec banku. Roszczenie banku o zwrot kapitału przedawnia się po 3 latach od tego samego zdarzenia.
Kredyt frankowy przedawnienie roszczeń banku – kiedy bank traci prawo do kapitału?
Według uchwały SN III CZP 25/22 bieg 3-letniego terminu rozpoczyna się od dnia następującego po dniu, w którym kredytobiorca zakwestionował związanie umową. Jeżeli bank w tym czasie nie złoży pozwu o kapitał, jego roszczenie może się przedawnić, choć sądy w wyjątkowych sytuacjach stosują art. 117¹ KC i nie uwzględniają upływu terminu.
Czy część roszczeń frankowiczów przedawni się z końcem roku?
Może tak być w przypadku osób, które zakwestionowały umowę (reklamacją lub wezwaniem) w 2020 r. i dotąd nie złożyły pozwu – ich 6-letni termin upływa 31 grudnia 2026 r. Osób, które nigdy nie kwestionowały umowy, to nie dotyczy, bo ich termin nie zaczął biec.
Co z frankowiczami, którzy już spłacili kredyt?
Spłata kredytu nie uruchamia przedawnienia. Kredytobiorca, który spłacił kredyt nawet 10–15 lat temu i nie kwestionował umowy, może żądać zwrotu nadpłaty, czyli różnicy między sumą wpłat a wypłaconym kapitałem, wraz z odsetkami ustawowymi od wezwania do zapłaty.
Czy reklamacja do banku przerywa bieg przedawnienia?
Nie. Reklamacja ani wezwanie do zapłaty nie przerywają i nie zawieszają biegu terminu – przeciwnie, zgodnie z orzecznictwem SN wyznaczają jego początek. Bieg przedawnienia przerywa dopiero pozew, a mediacja i zawezwanie do próby ugodowej (od 30 czerwca 2022 r.) jedynie go zawieszają.
Czy przedawnienie w sprawie frankowej sąd bada z urzędu?
W sprawach przeciwko konsumentowi sąd uwzględnia upływ przedawnienia z urzędu (art. 117 § 2¹ KC), co działa na korzyść kredytobiorcy pozwanego przez bank o kapitał. Przedawnienie roszczeń kredytobiorcy przeciwko bankowi sąd bada tylko na zarzut banku – a bank zgłasza go niemal zawsze.
Jak unieważnić kredyt frankowy, zanim roszczenie się przedawni?
Najpewniejszą drogą jest pozew o ustalenie nieważności umowy i zapłatę, poprzedzony wezwaniem do zapłaty, od którego biegną odsetki. Złożenie pozwu przerywa bieg przedawnienia. Przy terminie kończącym się w danym roku pozew powinien zostać wniesiony przed 31 grudnia.
Masz spłacony kredyt frankowy? Bezpłatna analiza umowy – 534 111 113, biuro@co.sos.pl. Sprawdzimy, czy i kiedy zakwestionowałeś umowę, policzymy roszczenie i wskażemy, do kiedy trzeba złożyć pozew. Możesz też skorzystać z formularza Sprawdź umowę CHF.
Zobacz także: spłacony kredyt frankowy – przewodnik · kalkulator spłaconego kredytu frankowego · odszkodowanie za kredyt frankowy.
